De Dansles 

De Dansles (La Classe de danse)

Door: Edgar Degas
Stijl: Impressionisme
Materiaal: Olieverf op canvas.
Jaar: 1872
Afmeting: 83,2 × 76,8 cm

Het schilderij

Een groep jonge ballerina's verzamelt zich in een dansstudio. Sommigen oefenen geconcentreerd hun passen, terwijl anderen even uitrusten, met elkaar praten of hun kleding in orde maken. Aan de rechterkant staat balletmeester Jules Perrot met een wandelstok, die de leerlingen aandachtig observeert.

Met De dansles laat Edgar Degas niet de glamour van een voorstelling zien, maar het dagelijkse leven achter de schermen. Hij toont de discipline, vermoeidheid en toewijding die nodig zijn om een goede danseres te worden.

Ontstaan en Achtergrond

Edgar Degas schilderde De dansles rond 1874, een periode waarin hij regelmatig repetities bezocht van het Parijse ballet. Hij kreeg toegang tot oefenzalen waar het publiek normaal niet mocht komen en kon daardoor van dichtbij zien hoe ballerina's trainden.

Hoewel het schilderij een realistische indruk maakt, is het geen momentopname. Degas combineerde talloze schetsen en observaties tot één zorgvuldig opgebouwde compositie.

De balletmeester op het schilderij is Jules Perrot, een beroemde choreograaf en balletleraar die daadwerkelijk lesgaf aan de Parijse Opéra. Zijn aanwezigheid geeft het schilderij een historische basis.

Edgar Degas schilderde verschillende danslessen en repetities die sterk op elkaar lijken. Daardoor ontstaat vaak verwarring. Op deze pagina bespreken we het eerste schilderij hierboven,  De dansles (The Dance Class) uit 1874, die zich bevindt in het Musée d'Orsay in Parijs.

Een ander bekend schilderij is The Ballet Class, dat zich in de National Gallery of Art in Washington bevindt, die zie je daarna afgebeeld. Beide werken tonen balletmeester Jules Perrot tijdens een les, maar verschillen duidelijk in compositie, opstelling van de danseressen en de inrichting van de ruimte.

Wat zie je op het schilderij?

De dansles is geschilderd in olieverf op doek en behoort tot de hoogtepunten van het impressionisme, al werkte Degas heel anders dan veel van zijn tijdgenoten.

In plaats van buiten te schilderen, werkte hij meestal in zijn atelier. Hij maakte talloze schetsen van dansers en gebruikte die om zijn composities zorgvuldig op te bouwen.

Opvallend is de asymmetrische compositie. De dansers vullen niet het hele doek en sommige figuren worden zelfs gedeeltelijk afgesneden. Deze ongebruikelijke uitsnede werd waarschijnlijk beïnvloed door de opkomst van de fotografie en Japanse prenten.

Degas gebruikte losse penseelstreken voor de jurken en zachte kleurovergangen om de lichte stoffen en de beweging van de ballerina's overtuigend weer te geven.

Stijl en techniek

In een ruime dansstudio oefenen jonge ballerina's onder leiding van balletmeester Jules Perrot. Niet iedereen danst. Sommige meisjes wachten op hun beurt, rekken zich uit, praten met elkaar of lijken even afgeleid.

Juist deze alledaagse momenten maken het schilderij levendig. Degas laat zien dat een dansles niet alleen bestaat uit perfecte bewegingen, maar ook uit wachten, oefenen en herstellen.

Op de houten vloer vallen subtiele lichtreflecties, terwijl de spiegels en ramen de ruimte groter doen lijken.

Wat maakt het schilderij bijzonder?

Het bijzondere aan De dansles is dat Degas niet de perfecte uitvoering van een balletvoorstelling schildert, maar alles wat daaraan voorafgaat. Hij richt zijn aandacht op de werkelijkheid achter de schermen.

Ook de compositie was vernieuwend. De onverwachte uitsneden en de ogenschijnlijk toevallige plaatsing van de figuren geven het schilderij een spontane indruk, terwijl alles zorgvuldig is gepland.

Daarnaast wist Degas beweging overtuigend vast te leggen zonder dat de dansers daadwerkelijk springen of draaien. Juist de kleine houdingen, gebaren en rustmomenten maken het schilderij geloofwaardig.

De betekenis van het schilderij

Met De dansles laat Degas zien dat schoonheid niet alleen ontstaat tijdens een voorstelling, maar juist tijdens de lange weg ernaartoe. Achter iedere elegante beweging schuilen uren van oefening, discipline en doorzettingsvermogen.

Tegelijkertijd toont het schilderij een heel menselijk beeld van de ballerina's. Ze zijn niet alleen sierlijke danseressen, maar ook jonge meisjes die moe zijn, zich vervelen of even afgeleid raken.

Daarmee brak Degas met de traditionele voorstelling van het ballet. Hij idealiseerde zijn onderwerpen niet, maar liet zien hoe kunst en vakmanschap ontstaan door hard werken.