Diego Rivera

Diego Rivera
1886–1957

 

Diego Rivera was een Mexicaanse schilder die wereldwijd beroemd werd om zijn indrukwekkende muurschilderingen. Met zijn monumentale kunstwerken vertelde hij verhalen over de geschiedenis van Mexico, het leven van gewone mensen en de strijd voor sociale rechtvaardigheid. Zijn schilderingen zijn niet alleen kunstwerken, maar ook historische verhalen die miljoenen mensen hebben bereikt. Veel van zijn fresco's zijn nog altijd te bewonderen in openbare gebouwen en behoren tot de bekendste kunstwerken van Mexico.

Rivera combineerde invloeden uit de Europese schilderkunst met de rijke cultuur van Mexico. Zijn kleurrijke stijl, krachtige composities en duidelijke boodschap maakten hem tot een van de belangrijkste kunstenaars van de twintigste eeuw. Ook in de Verenigde Staten verwierf hij grote bekendheid met monumentale muurschilderingen in steden als Detroit en New York. Zijn werk zorgde daar niet alleen voor bewondering, maar soms ook voor felle discussies vanwege de politieke boodschappen die hij erin verwerkte. Hoewel hij vaak wordt genoemd als de echtgenoot van Frida Kahlo, behoort Diego Rivera zelf tot de meest invloedrijke kunstenaars die Mexico ooit heeft voortgebracht.

Vroege leven en opleiding

Diego Rivera werd op 8 december 1886 geboren in Guanajuato, een historische stad in centraal Mexico. Al op jonge leeftijd viel zijn tekentalent op. Toen hij nog maar tien jaar oud was, begon hij lessen te volgen aan de prestigieuze kunstacademie van Mexico-Stad.

Dankzij een studiebeurs kon Rivera in 1907 naar Europa vertrekken. Hij woonde en werkte onder meer in Spanje en Frankrijk, waar hij kennismaakte met moderne kunststromingen zoals het kubisme. Tijdens zijn verblijf ontmoette hij kunstenaars als Pablo Picasso en Georges Braque. Hoewel hij veel leerde van de Europese avant-garde, groeide langzaam het besef dat hij een eigen, typisch Mexicaanse kunst wilde maken.

 

Ontwikkeling en carrière

Na zijn terugkeer in Mexico in 1921 kreeg Diego Rivera de opdracht om grote muurschilderingen te maken in openbare gebouwen. De Mexicaanse regering wilde de bevolking na de revolutie opnieuw verbinden met de geschiedenis en cultuur van het land. Rivera bleek hiervoor de ideale kunstenaar.

Zijn enorme fresco's tonen arbeiders, boeren, inheemse bevolkingsgroepen en belangrijke historische gebeurtenissen. De schilderingen waren bedoeld voor iedereen, niet alleen voor rijke verzamelaars of museumbezoekers. Hierdoor groeide Rivera uit tot de bekendste vertegenwoordiger van het Mexicaanse muralisme.

Ook buiten Mexico kreeg hij grote opdrachten. Zo maakte hij muurschilderingen in de Verenigde Staten, onder andere in Detroit en New York. Niet al zijn projecten verliepen zonder problemen. Een van zijn bekendste werken werd zelfs vernietigd vanwege de politieke boodschap die erin was verwerkt.

 

Verovering van Amerika

Na zijn successen in Mexico kreeg Diego Rivera ook steeds meer opdrachten uit de Verenigde Staten. In de jaren dertig werkte hij onder meer in San Francisco, Detroit en New York. Zijn enorme muurschilderingen maakten veel indruk, omdat ze niet alleen de schoonheid van industrie en techniek lieten zien, maar ook de arbeiders die deze vooruitgang mogelijk maakten. Vooral de Detroit Industry Murals uit 1932 en 1933 worden nog altijd beschouwd als een van de grootste meesterwerken van de moderne muurschilderkunst.

In 1933 kreeg Rivera een prestigieuze opdracht van de invloedrijke Rockefeller-familie. Voor de hal van het nieuwe Rockefeller Center in New York mocht hij een grote muurschildering maken met als thema Man at the Crossroads. Het kunstwerk moest de toekomst van de mensheid verbeelden, waarin wetenschap, techniek en maatschappelijke keuzes centraal stonden.

Tijdens het schilderen voegde Rivera echter een portret toe van de Russische communistische leider Vladimir Lenin, die arbeiders van verschillende achtergronden met elkaar verbond. Dat zorgde direct voor ophef. De familie Rockefeller behoorde tot de rijkste industriëlen van de Verenigde Staten en stond juist symbool voor het kapitalisme. Rivera daarentegen was een overtuigd communist en vond dat ook zijn politieke overtuigingen een plaats mochten krijgen in het kunstwerk.

Nelson Rockefeller vroeg Rivera om het portret van Lenin te verwijderen of te vervangen door een anoniem persoon. Rivera weigerde dat, omdat hij vond dat een kunstenaar niet moest toegeven aan politieke of commerciële druk. De onderhandelingen liepen op niets uit. Het onvoltooide werk werd afgedekt en in 1934 uiteindelijk volledig vernietigd.

Rivera liet zich hierdoor niet uit het veld slaan. Kort na zijn terugkeer in Mexico schilderde hij vrijwel dezelfde compositie opnieuw in het Palacio de Bellas Artes in Mexico-Stad. Dit keer kreeg het werk de titel Man, Controller of the Universe. Omdat hij nu geen rekening hoefde te houden met een opdrachtgever, voegde hij zelfs nog meer politieke en maatschappelijke figuren toe. Het verhaal groeide uit tot een van de bekendste voorbeelden van de botsing tussen artistieke vrijheid, politieke overtuigingen en de belangen van een opdrachtgever.

 

Stijl en techniek

Diego Rivera werkte vooral met fresco's, een techniek waarbij pigmenten worden aangebracht op een nog natte kalklaag. De verf trekt tijdens het drogen in de muur, waardoor de schildering onderdeel wordt van het gebouw zelf. Deze methode vraagt veel voorbereiding en moet snel worden uitgevoerd voordat het pleisterwerk opdroogt.

Zijn schilderijen kenmerken zich door heldere kleuren, krachtige figuren en overzichtelijke composities. Hoewel zijn werken vaak veel mensen bevatten, blijven ze gemakkelijk te volgen. Rivera combineerde invloeden uit de renaissance, het kubisme en de traditionele Mexicaanse kunst tot een geheel eigen stijl.

Veel van zijn figuren ogen stevig en monumentaal. Daarmee wilde hij de kracht en waardigheid van gewone mensen benadrukken.

 

Privéleven

Het privéleven van Diego Rivera was minstens zo bewogen als zijn carrière. Hij trouwde drie keer en kreeg vier kinderen. Zijn eerste huwelijk was in 1911 met de Russische kunstenares Angelina Beloff, met wie hij tijdens zijn jaren in Europa samenwoonde. Samen kregen zij een zoon, Diego, die echter al op jonge leeftijd overleed. Tijdens deze relatie kreeg Rivera bovendien een dochter, Marika, uit een verhouding met de Russische kunstenares Marevna Vorobieva-Stebelskaya.

Na zijn terugkeer naar Mexico trouwde Rivera in 1922 met Guadalupe Marín, een schrijfster en model. Uit dit huwelijk werden twee dochters geboren: Ruth Rivera Marín, die later architect werd, en Guadalupe Rivera Marín. Het huwelijk was stormachtig en eindigde na enkele jaren in een scheiding.

In 1929 trouwde Rivera met de twintig jaar jongere kunstenares Frida Kahlo. Hun huwelijk groeide uit tot een van de bekendste relaties uit de kunstgeschiedenis. Beiden waren succesvolle kunstenaars, maar hun relatie werd gekenmerkt door liefde, ruzies en wederzijdse ontrouw. Ze scheidden in 1939, maar een jaar later trouwden ze opnieuw met elkaar. Ondanks hun persoonlijke problemen bleven ze elkaar artistiek bewonderen en ondersteunen. Frida Kahlo bleef tot haar overlijden in 1954 een belangrijke rol spelen in Rivera's leven.

Naast zijn kunst stond Rivera bekend om zijn uitgesproken politieke overtuigingen. Hij was een overtuigd communist en verwerkte zijn maatschappelijke idealen regelmatig in zijn muurschilderingen. Zijn politieke standpunten leidden soms tot felle discussies, maar hij bleef zijn hele leven trouw aan zijn overtuigingen. Daarmee werd hij niet alleen een invloedrijk kunstenaar, maar ook een opvallende maatschappelijke figuur.

 

Laatste jaren en dood

Ook in de laatste jaren van zijn leven bleef Diego Rivera werken aan grote muurschilderingen. Zijn gezondheid ging langzaam achteruit, maar hij bleef actief schilderen en zich inzetten voor de Mexicaanse kunst.

Diego Rivera overleed op 24 november 1957 in Mexico-Stad, twee weken voor zijn 71e verjaardag. Hij liet een indrukwekkend oeuvre achter dat nog altijd behoort tot de belangrijkste culturele schatten van Mexico. Zijn muurschilderingen trekken jaarlijks miljoenen bezoekers en blijven een inspiratiebron voor kunstenaars over de hele wereld.

 

Belangrijkste werken

Tijdens zijn carrière maakte Diego Rivera tientallen monumentale muurschilderingen en schilderijen. Tot zijn bekendste werken behoren:

  • The Creation (1922–1923)
  • History of Mexico (1929–1935)
  • Detroit Industry Murals (1932–1933)
  • Man at the Crossroads (1933, vernietigd)
  • Man, Controller of the Universe (1934)
  • Dream of a Sunday Afternoon in the Alameda Central (1947)
  • The Flower Carrier (1935)

 

Interessante feitjes

Hij begon al als kind aan de kunstacademie

Diego Rivera was pas tien jaar oud toen hij werd toegelaten tot de kunstacademie in Mexico-Stad.

Zijn beroemdste muurschildering werd vernietigd

In het Rockefeller Center in New York schilderde Rivera een portret van Lenin. De opdrachtgever, Rockerfeller,  liet het complete kunstwerk daarna vernietigen.

Rivera gaf zich niet gewonnen. In Mexico maakte hij vrijwel dezelfde muurschildering opnieuw onder de titel Man, Controller of the Universe.

Hij woonde jarenlang in Europa

Voordat hij beroemd werd, verbleef Rivera ruim tien jaar in Europa. Daar maakte hij kennis met kunstenaars als Pablo Picasso en Amedeo Modigliani.

Hij hielp de Mexicaanse kunst opnieuw op de kaart zetten

Samen met José Clemente Orozco en David Alfaro Siqueiros wordt Rivera gezien als een van de "grote drie" van het Mexicaanse muralisme.

Hij verzamelde precolumbiaanse kunst

Rivera bezat duizenden voorwerpen uit oude Mexicaanse beschavingen. Zijn collectie behoort tot de grootste particuliere verzamelingen die ooit zijn opgebouwd.

Hij geloofde dat muren het beste museum zijn

Volgens Rivera hoorde kunst thuis op straat en in openbare gebouwen, zodat iedereen ervan kon genieten.

Hij heeft een enorm lange naam

Bij zijn geboorte kreeg hij deze naam: Diego María de la Concepción Juan Nepomuceno Estanislao de Rivera y Barrientos Acosta y Rodríguez

Hij vertelde een verhaal dat waarschijnlijk niet waar was

In zijn autobiografie beweerde Diego Rivera dat hij als jonge man getuige was geweest van kannibalisme en er zelfs aan had deelgenomen. Het verhaal trok veel aandacht, maar historici beschouwen het vrijwel unaniem als een sterk overdreven of verzonnen anekdote. Rivera stond erom bekend dat hij zijn levensverhaal graag wat spectaculairder maakte.

 

Hij trouwde twee keer met Frida Kahlo

Diego Rivera en Frida Kahlo trouwden in 1929, scheidden in 1939 en gaven elkaar een jaar later opnieuw het jawoord. Hun relatie was hartstochtelijk, maar ook stormachtig. Een van de grootste breuken ontstond nadat Rivera een affaire kreeg met Cristina Kahlo, de jongere zus van Frida. Dat verraad raakte Frida diep en is terug te zien in verschillende van haar schilderijen.